ویژگیهای حیاتی یک برنامهریزی درسی که واقعاً کار میکند
لیست آرزوهای شما ، برنامه ریزی محسوب نمی شود.لیست بلند بالای کتاب ها و ساعت های مطالعه روی کاغذ های رنگی و چسباندن آنها روی دیوار اتاقتان هم برنامه ریزی درسی نیست.
حقیقت تلخ اینجاست که ۹۰ درصد این برنامهها تا پایان هفته اول شکست میخورند. چرا؟ چون برنامهریزی درسی یک «هنر» و «علم» است، نه فقط یک لیست آرزوها. در این گزارش مفصل، ویژگیهای یک برنامهریزی استاندارد را کالبدشکافی میکنیم.آکادمی بهترین استاد اینجاست تا اصول یک برنامه ریزی درسی مفید و کارامد را به شما معرفی کند.همراه ما تا انتهای این مطلب بمانید.
۱. شخصیسازی؛ کتوشلوار دستدوز آموزشی
بزرگترین اشتباه، استفاده از برنامههای آماده یا کپی کردن برنامه رتبههای برتر است. برنامه درسی مثل مسواک، شخصی است!
-
تفاوت در نقاط قوت: کسی که در ریاضی قوی است نباید به اندازه کسی که در این درس ضعف دارد، زمان بگذارد.جایی خوانده بودم 35 نوع هوش و استعداد وجود داردو هیچ انسانی نیست که حداقل 5 مورد را داشته باشد. اگر در ریاضی قوی نیستید ، حتما در ادبیات و تاریخ فوق العاده هستید .پس روی نقاط قوت خود تمرکز کنید.
-
ریتم شبانهروزی: برخی در سپیدهدم بالاترین بازدهی را دارند و برخی «جغد شب» هستند. برنامه باید با ساعت بیولوژیک شما هماهنگ باشد. اگر مثل من شب ها نمیتوانید بخوابید بهتر است وقت خود را به مطالعه اختصاص دهید.
-
ظرفیت مطالعاتی: اگر تا به حال روزی ۳ ساعت درس میخواندید، برنامهای که با ۱۰ ساعت شروع شود، در روز سوم شما را ضربهفنی میکند. دوز مطالعه را یک مرتبه بالا نبرید .مغزتان هنگ میکند.
۲. واقعبینی؛ خداحافظی با جوزدگی!
یک برنامه ریزی درسی کنکوری خوب، بر اساس «فکتها» نوشته میشود، نه «رویاها». الان با واقعیت ها درس بخوانید و رویاها را بگذارید برای زمان دانشگاه.
-
زمانهای مرده: شما باید زمانی برای ناهار، استراحت، حمام و حتی گپ زدن با خانواده داشته باشید. برنامهای که برای ۲۴ ساعت شبانهروز، ۲۵ ساعت درس پیشبینی میکند، از پیش شکست خورده است.شما که ربات نیستید.هر وقت زورتان به خستگی هایتان نرسید بروید سریال ببینید یا در بالکن هواری بزنید و یا همه خیابان را بدوید و بعد برگردید سر درستان.
-
قانون ۲۰ درصد: همیشه ۲۰ درصد از زمان خود را به عنوان «حاشیه امنیت» خالی بگذارید. اتفاقات پیشبینی نشده (مهمان ناخوانده، سردرد، قطعی اینترنت) بخشی از زندگی هستند.
۳. انعطافپذیری و ایستگاههای جبرانی
برنامه صلب و سختگیرانه، دشمن شماره یک انگیزه است. زندگی به اندازه کافی در خاورمیانه به ما سخت گرفته است شما اندکی با خود مهربان باشید و زمانی را برای نفس کسیدن اختصاص دهید.
-
باکسهای جبرانی: در یک برنامه حرفهای، باید روزهای جمعه یا بازههای ۳ ساعته در طول هفته به عنوان «جبرانی» در نظر گرفته شود. اگر از بودجهبندی عقب ماندید، به جای استرس گرفتن، میدانید که در ایستگاه جبرانی آن را حل خواهید کرد.
-
تغییر استراتژی: اگر بعد از دو هفته متوجه شدید روش مطالعه زیستشناسی با این برنامه جواب نمیدهد، برنامه باید قابلیت ویرایش داشته باشد. همیشه پلن بی داشته باشید .حتی دزدان بانک هم برای اینکه گیر نیفتند پلن بی دارند.
۴. تنوع مطالعاتی (توازن بین دروس)
مطالعه یک درس ثابت برای ۸ ساعت متوالی، مغز را دچار «اشباع کاذب» میکند. بهتره دو ساعت دو ساعت به دروس مختلف احتصاص دهید. ادبیات را بگذارید کنار ریاضی و فیزیک .بعد از کلی حل کردن معاذله ها ، خواندن چند بیت از شعر فروغ یا مولانا لازم است.
-
قانون الاکلنگ: دروس تحلیلی و محاسباتی (مثل ریاضی و فیزیک) را با دروس توصیفی و خواندنی (مثل ادبیات یا زیست) ترکیب کنید. این کار باعث میشود نیمکرههای مغز به تناوب استراحت کنند.
-
توالی منطقی: بعد از یک درس سنگین، یک درس عمومی یا مبحث مورد علاقهتان را قرار دهید تا سطح دوپامین و انگیزه افت نکند.
۵. واحدبندی زمانی (تکنیکهای مدیریت زمان)
زمانهای مطالعه نباید خیلی کوتاه یا خیلی طولانی باشند.
-
تکنیک پومودورو یا بازههای ۹۰ دقیقهای: بهترین بازه برای تمرکز عمیق، ۷۵ تا ۹۰ دقیقه است که پس از آن ۱۵ تا ۳۰ دقیقه استراحت نیاز است.
-
استراحت فعال: در زمان استراحت، سراغ گوشی نروید! گوشی ذهن را خستهتر میکند. کمی کشش بدنی، نوشیدن آب یا تماشای منظره بیرون، ذهن را رفرش میکند.
۶. اولویتبندی بر اساس ضرایب و بودجهبندی
یک برنامهریز باهوش، وزن دروس را میشناسد.
-
ضریب در آزمون: در کنکور جدید، برخی دروس تاثیر سرنوشتسازی دارند. برنامه باید به درسی که ضریب ۱۲ دارد، وقت بیشتری اختصاص دهد تا درسی که ضریب ۲ دارد. اینو دیگه همه شما به خوبی می داند.
-
نقاط ضعف پرسوال: اگر مبحثی در کنکور هر ساله ۳ تست دارد و شما در آن ضعیف هستید، آن مبحث باید در «اولویت طلایی» برنامه باشد.
۷. ترکیب آموزش، تست و مرور (مثلث طلایی)
برنامه نباید فقط «خواندن» باشد. یک برنامه کامل شامل موارد زیر است:
-
آموزش (Learning): مطالعه درسنامه یا تماشای ویدیو.
-
تست آموزشی (Practice): بلافاصله بعد از خواندن برای یادگیری بهتر.
-
تست زماندار (Testing): برای افزایش سرعت عمل.
-
مرور (Review): بدون مرور، ۸۰ درصد مطالب بعد از دو روز پاک میشوند.
۸. سیستم مرورهای دورهای (منحنی فراموشی ابینگهاوس)
ویژگی یک برنامه علمی، مبارزه با فراموشی است. برنامه باید شامل مرورهای:
-
پایان شب: مرور سریع نکات یادداشت شده در طول روز.
-
آخر هفته: جمعبندی مطالب ۷ روز گذشته.
-
مرورهای دورهای: در فواصل ۱، ۷، ۱۵ و ۳۰ روزه.
۹. پیوستگی (Consistency)؛ تداوم بهتر از شدت
رتبههای برتر میگویند: «روزی ۵ ساعتِ همیشگی، بهتر از روزی ۱۵ ساعتِ تفننی است.»
برنامه باید طوری طراحی شود که دانشآموز را به «عادت کردن» وادار کند. وقتی مطالعه به عادت تبدیل شود، دیگر نیاز به اراده قوی برای شروع کردن ندارید؛ بدن و ذهن خودبهخود به سمت میز مطالعه میروند.
عادت کنید و جزیی از زندگیتان شود و کاری کنید از درس خواندن لذتببرید تا وقتی که میگذارید قابل تحمل شود.
۱۰. قابلیت ارزیابی و ثبت عملکرد
برنامهای که نشود آن را اندازه گرفت، ارزش اجرا ندارد.
-
دفتر برنامهریزی: شما باید در پایان روز بنویسید که چقدر از برنامه محقق شده است.
-
تحلیل تراز: برنامه باید با نتایج آزمونهای آزمایشی شما لینک باشد. اگر ترازشما در شیمی افت کرده، برنامه هفته بعد باید به طور هوشمند سهم شیمی را افزایش دهد.
۱۱. توجه به سلامت جسم و روان
مغز در بدنی که خسته و گرسنه است، کار نمیکند. همه غذاهای خوشمزه ای را که دوست دارید امتحان کنید .نگران اضافه وزن نباشید ایرادی ندارد.
-
خواب: حذف خواب شبانه برای درس خواندن، بزرگترین اشتباه است. مغز در خواب اطلاعات را طبقهبندی میکند.
-
تغذیه: برنامه باید زمانهایی برای مصرف میانوعدههای سالم (مغزیجات، میوه) داشته باشد.
۱۲. جایگاه امتحانات نهایی و معدل
با توجه به تغییرات کنکور، برنامهریزی دیگر فقط تستی نیست. برنامه ریزان کنکور هم هر سال دوست دارند قوانین جدید بگذارند.
-
توازن تشریحی-تستی: یک برنامه مدرن، ساعاتی را به «بیست گرفتن» در امتحانات نهایی اختصاص میدهد. تسلط بر متن کتاب درسی، پیشنیاز تستزنی حرفهای است.
جمعبندی و نتیجهگیری
وینستون چرچیل می گوید : موفقیت نهایی نیست، شکست هم کشنده نیست؛ این شجاعتِ ادامه دادن است که اهمیت دارد.
و یادتان باشد برنامه ریزی درسی یک کتغذ بی جان نیست. یک موجود زنده است که با شما رشد می کند. ویژگی اصلی یک برنامه عالی این است که به شما «آرامش» بدهد، نه استرس. اگر شبها با حس رضایت از انجام ۸۰ درصد برنامهتان به خواب میروید، یعنی برنامه شما درست است.
هیچ شانس و جادو و راه میان بری وجود ندارد ، زندگی بی رحم تر از این حرف هاست ، پس همین امروز قلم و کاغذ بردارید و با رعایت این ۱۲ اصل، نقشه پیروزی خودتان را ترسیم کنید.
و در انتها برایتان ادامه دادن و برخاستن بعد از شکست خوردن را آرزو میکنم و امید وارم از موفقیت هایتان لذت ببرید.
